«Балаға білім беруден бұрын, оның ұлттық тәрбиесін (тілін, ділін, салтын) бесіктен бастап санасына сіңіру керек» деп Ахмет Байтұрсынұлы айтқандай, кез келген халықтың ертеңі ең алдымен бала тәрбиесіне байланысты. Елдің ертеңін ойлаған жұрт әуелі бесігін түзейді, баласының санасына ізгілік дәнін егетін жандарды ардақтайды. Себебі, мектеп қабырғасындағы білімнің бастауы – балабақшадағы тәрбиеден басталады. Ал сол тәрбиеге бүкіл ғұмырын арнаған адамдардың еңбегі көбіне көзге көріне бермегенімен, оның жемісін тұтас қоғам көреді. Осындай тағылымды ғұмыр кешкен жандардың бірі – Хабира Бекенқызы десек, артық айтқандық емес.
Сонау 1946 жылдың 26 маусымында дүниеге келген Хабира Бекенқызының балалық шағы ел басына күн туған ауыр кезеңмен тұспа-тұс келді. Соғыстан кейінгі жоқшылық, тұрмыстың қиындығы, еңбекпен есейген буынның тағдыры оның да маңдайына жазылды. Бірақ қазақтың «Жан аямай іс қыл, адалдықпен күрес, қиындықты көтере білген — нағыз ер» деген даналығын өмірлік ұстаным еткен ол қандай қиындық болса да мойыған жоқ. Жастайынан еңбекқорлығы мен білімге деген құштарлығының арқасында өмір жолын бала тәрбиесіне арнауды мақсат етті.
Жігерлі жан 1959 жылы мектепті аяқтаған соң бір өзі Қызылорда облысына жол тартып, сондағы Қызылорда қыздар педагогикалық техникумының мектепке дейінгі тәрбие мамандарын даярлайтын мамандығына түсіп, оны сәтті тәмамдайды. Ал 1963 жылдан бастап мектепке дейінгі тәрбие саласындағы еңбек жолын Новотроицк селосындағы балабақшада қарапайым тәрбиеші ретінде бастайды. Сол күннен бастап бүкіл тағдырын бала тәрбиесіне арнады. Қарапайым тәрбиеші болып бастаған еңбек жолы жылдар өте келе балабақша меңгерушілігіне ұласты. Бірақ қызметі өскенімен, мінезі өзгерген жоқ. Ол үшін ең үлкен лауазым – балалардың «апай» деп мейіріммен қараған жүзі еді.
Алаш арысы Мағжан Жұмабаев «Тәрбиеші баланың жанын жақсы түсіне білуі керек» деген болатын. Бұл сөз Хабира Бекенқызының бүкіл өмір жолымен астасып жатыр деуге негіз бар. Ол әр баланың бойынан болашақ азаматты көрді. Балабақша табалдырығын аттаған әр бүлдіршінге өз перзентіндей қарап, олардың бойына әдептілік пен адамгершілік қасиеттерін сіңіруге күш салды. Әсіресе ата-ана қамқорлығынсыз қалған, жетім және панасыз балаларға ерекше жанашырлық танытып, олардың ортаға бейімделуіне, аналық мейірімді сезінуіне бар ықыласын арнады.
Қазақта «Бала – бауыр етің», «Тәрбие – тал бесіктен» дейді. Бұл жай ғана мақал емес, ғасырлар сүзгісінен өткен өмір ақиқаты. Хабира Бекенқызы осы ақиқатты терең түсінді. Сондықтан ол басқарған әрбір балабақшада бала тәрбиесі бірінші орынға қойылды. 1975 жылдан бастап меңгерушілік қызметке тағайындалып, ұжыммен бірлесе еңбек етіп, жас мамандарға бағыт-бағдар берді.
Тәуелсіздіктің алғашқы жылдары мектепке дейінгі білім беру саласы үшін аса ауыр кезең болды. 1993–1994 жылдары еліміздегі көптеген балабақшалар жабылып, ғимараттары басқа мақсаттарға беріліп жатты. Осындай қиын шақта Хабира Бекенқызының басшылығымен жұмыс істеген балабақша да жабылудың алдында тұрды. Дегенмен ол мойымай, тынымсыз еңбек етіп, мектепке дейінгі тәрбиенің маңызын дәлелдеуге күш салды. Кейін «Қарлығаш» балабақшасы қайта ашылып, оның тізгінін ұстау қайсар азаматқа сеніп тапсырылды.
Хабира Бекенқызы басшылық еткен «Қарлығаш» балабақшасы аз уақыттың ішінде аудандағы ең үздік мектепке дейінгі ұйымдардың біріне айналды. Ұжымның еңбегі аудан, облыс, республика көлемінде жоғары бағаланып, бірнеше мәрте марапаттарға ие болды. Балабақша тәжірибесі өзгелерге үлгі ретінде ұсынылды. Бірақ ол ешқашан марапатты мақсат еткен емес. Оның басты арманы – тәрбиелеген балаларының елге қызмет ететін азамат болып қалыптасуы еді.
«Ұлтқа қызмет ету білімнен емес, мінезден» деген сөздің өмірдегі көрінісі дәл осындай жандар болса керек. Олар мінберден сөйлеп емес, күн сайын баланың қолынан ұстап, ұлтқа қызмет етті.
Еңбек ешқашан елеусіз қалмайды. Хабира Бекенқызының ұзақ жылғы адал еңбегі аудан, облыс және республика деңгейінде жоғары бағаланды. Ол түрлі Құрмет грамоталарымен, Алғыс хаттарымен марапатталды, тіпті Қазақстан Республикасы Президентінің Алғыс хатына да ие болды. Бұл – бір адамның ғана емес, тұтас ұжымның еңбегіне берілген жоғары баға еді.
Хабира Бекенқызы 2004 жылы құрметті еңбек демалысына шыққанымен, қоғамнан қол үзген жоқ. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін де кейінгі буынға ақыл-кеңесін айтып, жастарға өнеге көрсетіп келеді. Ел ішінде ақ жаулықты ана, ардақты ұстаз ретінде үлкен құрметке ие болды.
Бүгінде оның тәрбиесін көрген мыңдаған бүлдіршіндердің бірі дәрігер, бірі ұстаз, бірі мемлекеттік қызметші, бірі кәсіпкер атанып, ел игілігі жолында еңбек етіп жүр. Бұл – бір адамның емес, тұтас ұлттың жеңісі. «Мектептің жаны – мұғалім» деген. Ал, балабақшаның жаны – тәрбиеші. Тәрбиеші еңбегі ешқашан ұмытылмауы тиіс.
Президентіміз Қасым-Жомарт Тоқаев «Әрбір бала қауіпсіз, жайлы әрі сапалы білім алатын ортада тәрбиеленуі тиіс» деп бекер айтқан жоқ. Бүгінгі білім саласының жетістігі кешегі Хабира Бекенқызы сынды тәрбие майталмандарының адал еңбегімен қаланған берік іргетастың нәтижесі. Дана халқымыздың «Жақсының аты өлмейді, ғалымның хаты өлмейді» деген қанатты сөздері осындай жандарға арналса керек. Хабира Бекенқызы саналы ғұмырын ұлт тәрбиесіне арнап, мыңдаған баланың жүрегінде мейірімнің шырағын жаққан аяулы жан ретінде ел жадында қалды.
Өмірдің шынайы өлшемі – адамның қанша жыл жасағанында емес, артында қандай із қалдырғанында. Хабира Бекенқызының ең үлкен мұрасы – тәрбиелеген мыңдаған шәкірті, қалыптастырған ұжымы және ұлт тәрбиесіне сіңірген өлшеусіз еңбегі. Сондықтан мұндай жандардың есімі уақыт өткен сайын биіктей түседі. Өйткені ұлттың болашағын тәрбиелеген адамның ғұмыры – халық жадында мәңгі сақталатын ғұмыр.
Осы тұста сексеннің сеңгіріне шыққан, саналы ғұмырын ұлт тәрбиесіне арнаған ардақты ұстаз, аяулы тәрбиеші Хабира Бекенқызының адамгершілік пен парасатқа толы болмысы кейінгі буын үшін әрдайым өнеге болып қала беретінін айтқымыз келеді.
Айғаным Асқарбек.
