Қазіргі таңда білім беру саласында мұғалімдер тың әдіс-тәсілдерді қолданып, үздіксіз тәжірибе алмасуда. Соның бірі, А.Байтұрсынұлы атындағы мектеп-гимназиясында өткен орыс тілі мен әдебиеті және ағылшын тілі пәндерінің мұғалімдеріне арналған аудандық семинар. «Тиімді оқыту әдістерін қолдану – орыс тілі мен әдебиеті және ағылшын тілі сабақтарында білім беру сапасын арттырудың негізгі құралы» тақырыбында өткен семинар заманауи және тиімді оқыту әдістерін қолдану арқылы білім беру сапасын арттыруға бағытталған.
Бүгінгі күні заманауи білім беру оқушылардың сыни ойлауын, коммуникациялық және әлеуметтік дағдыларын дамытуға үлкен талаптар қояды. Осыған орай, педагогтер орыс тілі мен әдебиеті пәні сабағында инновациялық оқыту әдістері мен тәсілдерін көрсетті. Мәселен, Л.А.Шынгисова оқушыларымен белсенділікке негізделген тәсілді қолданды. Негізгі міндет – фактілерді негізделген тұжырымдарға айналдыру болса, оның ішінде аналитикалық кестемен жұмыс істеу, тезистер мен қорытындыларды тұжырымдау және әрекеттер мен оқиғаларды сипаттау үшін қозғалыс етістіктерін пайдалану өте тиімді тәсіл болды. Сараланған оқыту оқушылардың жеке қабілеттерін ескеруге мүмкіндік берді, бұл олардың сабаққа белсенді қатысуын және өз қарқынымен ілгерілеу мүмкіндігін қамтамасыз етті.
Бұған қоса, орыс тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі Н.А.Молчанова мен математика пәні мұғалімі А.К.Тилекеев 11 сыныптарға «М.А.Булгаковтың «Шебер мен Маргарита» романының көпөлшемділігі» тақырыбында математика элементтерін әдебиет сабағына кіріктіре отырып қызықты сабақ өткізді.
Математикалық модельдерді (өмірдегі маңызды оқиғалардың функцияларының графиктері және роман кейіпкерлерінің ішкі тәжірибелері) пайдалану романның күрделі құрылымын көрнекі түрде көрсетуге мүмкіндік берді және оқушыларға шығарманың философиялық идеясын түсінуге көмектесті.
Білім беру аспектісі ерекше назар аударуды қажет етеді. Жақсылық пен жамандық, бостандық пен жауапкершілік, таңдау мен тағдыр санаттарын көркем әдебиет пен математикалық логика тұрғысынан талдау оқушылардың құндылық жүйелерін қалыптастыруға және моральдық, философиялық ойлауды дамытуға көмектеседі.
Сондай-ақ, математика пәні мұғалімі А.А.Тилекеев сабақта ойынға негізделген оқыту әдістерін қолданды. Негізгі оқыту әдісі сөйлеу мүшелері туралы білімді бекітуге арналған «Тосап банкалары» ойыны болды. Бұл әдіс тілдік материалды ойын тәрізді форматта жіктеуді қамтиды. Оқушылардан сөздердің әрқайсысын сөйлеудің белгілі бір бөлігіне, яғни зат есімге, сын есімге немесе етістікке сәйкес келетін «құмыраларға» сұрыптау сұралды. Бұл әдіс ойын элементтерін және белсенділікке негізделген тәсілді біріктіреді, бұл абстрактілі тілдік категорияларды зерттеуді көрнекі және қолжетімді форматқа аударуға мүмкіндік береді.
Мұғалімдер ағылшын тілі сабағында әртүрлі әдістерді де қолданды. Атап айтсақ, А.С.Лушникова «Тең-теңімен оқу» әдісі арқылы мұғалімнің рөлін уақытша оқушы сомдауына мүмкіндік берді. Бұл сабақта оқушы сабақ жоспарын өз бетінше жасап, оқу материалдарын және сыныптастарына тапсырмалар дайындады. Мұғалімнің рөлі бақылаудан, бағыттаушы қолдаудан және процесті түзетуден тұрды.
Бұл әдіс көшбасшылық дағдылары мен жауапкершілікті дамытуға, материалды басқалармен бөлісу арқылы білімді тереңдетуге, оқудағы сенімділік пен жайлылықты арттыруға, сондай-ақ оқушыларды бастамашылық жасауға мүмкіндік беру арқылы ынталандыруды арттыруға көмектеседі. Негізгі идея – оқушылар көбінесе бір-бірін жақсы түсінеді және түсіндіру арқылы алған білімдерін жақсы есте сақтауға ықпал етеді.
Ал, М.Дулатова танымдық белсенділікті ынталандыратын ойын механикасын енгізе отырып, жүйелік геймификацияны қолданды. Ойынға негізделген оқыту әдістері эмоционалды белсенділікті арттырды, танымдық дағдыларды (есте сақтау, зейін, логикалық ойлау) дамытты, топ ішіндегі қарым-қатынас пен ынтымақтастықты жақсартты және шетел тілін үйрену үшін қажетті психологиялық жайлылықты жасады.
Жас маман Г.Қ.Әжібек «Мерекелер мен ерекше күндер» сабағында коммуникативті тілді оқытуды, белсенділікке негізделген оқытуды, саралауды және құндылыққа бағытталған оқытуды біріктіре отырып, кешенді әдіс моделін қолданды. Сол арқылы «Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасындағы құндылыққа бағытталған пәнді оқытуды жүзеге асырды. Коммуникативті тәсіл ағылшын тілін нақты әлемдегі қарым-қатынас құралына айналдырды. Ойынға айналдыру қызығушылықты сақтап қалды, ал саралау материалдың барлық оқушылар үшін қолжетімді болуын қамтамасыз етті.
Мұғалім Л.И.Бикеева сабақта сыни ойлауды, дәлелдеуді және оқушылардың академиялық тәуелсіздігін дамытуға бағытталған белсенді және интерактивті оқыту әдістерін қолданды. Жұптық жұмыс бірлескен оқу технологияларына және белсенділікке негізделген тәсілге ұласты. Бұл сабақ «Ақыл тап» әдісін қолдану арқылы ұйымдастырылды. Сабақтар барысында әртүрлі жұмыс түрлері орындалды: аналитикалық талқылау, мәтінмен жұмыс істеу, топтық жұмыстар, ақпаратты визуализациялау және зерттеу жұмыстарының элементтері.
Орыс тілі мен әдебиеті және ағылшын тілі пәндерінде заманауи оқыту әдістерін енгізу тәжірибесі жоғары тиімділікті көрсетеді. Әртүрлі тәсілдердің интеграциясы оқушылардың сыни ойлауын, әлеуметтік және коммуникативтік дағдыларын, бастамашылдығын және сенімділігін дамытуға көмектеседі. Бұл кешенді тәсіл жан-жақты жеке даму және болашақ кәсіби әлеуметтік өмірге дайындық үшін білім беру ортасын жасайды.
Майра Булекбаева,
аудандық білім бөлімінің әдіскері.
