Еліміздің тарихы – қарапайым отбасылар тағдырынан құралған шежіре. Сол отбасылардың бастан кешкен қуанышы мен қайғысы, ауыр сынақтары мен үлкен жетістіктері арқылы тұтас бір дәуірдің келбеті айқын көрінеді. Майдангер Орақбай Қожабаевтың тағдыры – Ұлы Отан соғысының алғашқы, ең ауыр кезеңдерінің бір қасіретті парағы болса, оның ұлы Анарбек Қожабайұлы Орақбаевтың өмір жолы – адал еңбек пен адамдық құндылықтарға берік болудың жарқын үлгісі.
МӘҢГІЛІККЕ БАСТАҒАН ҚАДАМ
Орақбай Қожабаев 1912 жылы Жамбыл өңірінде дүниеге келген. Соғыс басталғанға дейін шаңырақ көтеріп, Қырғыз КСР-інің Беловодское ауылында зайыбы Шарман Қойгелдиевамен бірге тұрды. Отбасында ұлы Анарбек өсіп келе жатты, ал 1941 жылы дүниеге келген қызының туғанын әкесі көре алмады.
1941 жылдың көктемінде Орақбай Фрунзе қаласының Сталин аудандық әскери комиссариаты арқылы әскер қатарына шақырылды. Архив деректеріне сүйенсек, ол болашақ сұрапыл соғыстың алдыңғы шебінде – Беларусь пен Польша шекарасы маңында, шамамен 322-ші жеке құрылыс батальоны құрамында қызмет атқарған.
Ұлы Отан соғысы басталған сәтте оның бөлімі жаудың алғашқы соққысын қабылдағандардың қатарында болды. Майдангермен байланыс 1941 жылдың шілде айында үзілді. Ресми деректер бойынша Орақбай Қожабаев 1941 жылдың желтоқсанынан бастап хабар-ошарсыз кеткендер қатарында саналады. Оның тағдыры, майдан даласынан оралмаған миллиондаған жауынгердің тағдырындай, отбасы үшін жазылмас жара болып қалды әрі халқымыздың ұлы қасіретінің бір бөлшегіне айналды.
ӨЗ ДӘУІРІНІҢ
ЖАСАМПАЗЫ
Ауыр қазаға қарамастан, Қожабаевтар отбасы өмірдің сындарынан сүрінбей өтті. Анасы балаларының бойына ең басты қасиеттерді – еңбекқорлықты, жауапкершілікті және өз ісіне адалдықты сіңіре білді.
Бұл қасиеттер майдангердің ұлы Анарбек Қожабайұлы Орақбаевтың өмір жолында айқын көрініс тапты. Оның еңбек жолы Қазақстан мен Қырғызстанның тамақ өнеркәсібінің дамуына елеулі үлес қосты. Фрунзе қаласындағы шампан шарап комбинатында еңбек жолын бастап, білікті маманнан стратегиялық шешім қабылдай алатын басшы деңгейіне дейін көтерілді.
Оның өмірбаянында өзі туған Шу өңіріндегі қызметінің орны ерекше. 1977–1981 жылдары Анарбек Қожабайұлы Новотроицкое ауылындағы (қазіргі Төле би) сыра зауытын басқарды. Дәл осы кезеңде оның ұйымдастырушылық қабілеті мен іскерлігі толық ашылды. Оның басшылығымен және тікелей қатысуымен Фрунзе, Қочқор, Тоқмақ қалаларында, сондай-ақ Алматы мен Қордайда өндіріс орындары құрылып, табысты жұмыс істеді. Екі сыра зауыты, нан зауыты, май-тоң май комбинаты – мұның бәрі мыңдаған адамды жұмыспен қамтып, өңір экономикасының маңызды тірегіне айналды.
ЗАМАН СЫНЫ
Анарбек Қожабайұлының тұлғалық болмысы 1990-жылдардағы күрделі кезеңде айқындала түсті. Экономикалық дағдарыс жағдайында ол өзін білікті дағдарысқа қарсы басқарушы ретінде көрсетті.
Кәсіпорындардың тағдыры таразыға түскен сәтте ол жеке пайдасын емес, ең алдымен адамдардың жағдайын ойлады. Еңбек ұжымдарын сақтап қалу, жұмыссыздықтың алдын алу мақсатында өндіріс бағытын жедел өзгертіп, макарон өнімдерін шығаруды жолға қойып, наубайханалар ашты. Сол бір қиын кезеңде ол байлық жинауды мақсат етпеді, бірақ одан да қымбат қазынаға – елдің шынайы құрметі мен алғысына ие болды.
АДАМГЕРШІЛІК
ӨЛШЕМІ
Кәсіби жетістіктерімен қатар, оның өміріндегі ең басты құндылық – отбасы болды. Балалары үшін Анарбек Қожабайұлы тек әке ғана емес, парасатты тәлімгер, өнегелі тұлға еді. Ол шексіз сабырлылығымен, жақындарына деген қамқорлығымен және жұмысындағы зор жауапкершілікке қарамастан, жүрек жылуын сақтай білетін қасиетімен ерекшеленді.
Осындай жандар туралы естелік – қоғамымыздың берік іргетасы. Анарбек Орақбаевтың өмірі әке жолының лайықты жалғасына айналды. Бірі Отанды майданда қорғады, екіншісі бейбіт заманда елді еңбегімен көркейтті. Бүгінде бұл тағылымды тарих ұрпақтары арқылы жалғасып, ата-баба есімін мақтанышпен сақтап келеді.
Анжела Орақбаева,
жауынгердің немересі.
Мәскеу қаласынан.
